Copyright/auteursrecht: wat is het?

Op alle teksten, artikelen, tekeningen, schilderijen en andere werken die jij maakt, of laat maken,  rust auteursrecht (copyright). Maar wat houdt dat recht eigenlijk precies in en wat zijn de regels?

Om te beginnen is auteursrecht volgens artikel 1 van de Auteurswet “het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld”. In het kort: het is het alleenrecht om je werk openbaar te maken of te verveelvoudigen.

6 vragen én hun antwoorden over auteursrecht:

1. Hoe verkrijg je auteursrecht?
Auteursrecht ontstaat automatisch. Als jij thuis achter je bureau een tekst schrijft of een tekening maakt, rust hier automatisch auteursrecht op. Je hoeft niets te registreren, aan te vragen of te betalen en het recht geldt internationaal.

2. Zit er een geldigheidsduur op auteursrecht?
Ja, het auteursrecht vervalt 70 jaar na datum van overlijden van de auteur. Bij werken waarbij onbekend is wie de maker is, vervalt het auteursrecht 70 jaar na de eerste publicatie.

3. Wat is een licentie?
Als iemand jouw werk wil gebruiken, moet jij, de auteursrechthebbende, hiervoor toestemming verlenen (of niet). Toestemming kun je geven door een licentie te verstrekken. Een licentie kan in de vorm van bijv. een geldbedrag of een deel van de verkoopopbrengst (royalty’s) zijn. Dit maakt mogelijk dat jij door je werk kunt voorzien in inkomsten.

4. Kun je het auteursrecht overdragen?
Ja, dat kan. Auteursrecht kan geheel of gedeeltelijk worden overgedragen. Bij geheel overdragen verliest de maker het volledig auteursrecht en bijbehorend zeggenschap. Bij gedeeltelijk overdragen draagt de auteur het auteursrecht voor een bepaald ‘onderdeel’ over; zo kan een auteur bijvoorbeeld het auteursrecht voor een boekpublicatie overdragen, maar kan hij de rechten voor een eventuele verfilming nog behouden. Die rechten kan hij later weer overdragen aan een producent.

5. Wie heeft het auteursrecht op een werk als het in opdracht van een ander (extern) wordt gemaakt?
Als er iets wordt gemaakt in opdracht van een externe partij, dus als men door bijv. een bureau een logo laat ontwerpen, dan ligt het auteursrecht nog steeds bij de maker, het bureau. Echter ligt het dan niet bij de grafisch ontwerper van dit bureau, want deze werkt in dienstverband, maar bij het bureau als werkgever. Er moet toestemming worden gevraagd aan hen als er met het logo wat moet gebeuren (wat men wel/niet met het logo mag doen kan worden vastgelegd in een contract).

Voorbeeld: VBCC schrijft teksten voor de website van een opdrachtgever. Deze opdrachtgever laat een nieuwe site bouwen door een andere partij die niks te maken heeft gehad met deze teksten. Maar deze webdesigner wil de nieuwe site wel vullen met content van de oude site. Dan moet voor het overnemen van de teksten expliciet toestemming aan de auteur, in dit geval VBCC, worden gevraagd.

6. Hoe zit het met auteursrecht op social media?
Voor foto’s en video’s die jij op social media (zoals Facebook, Instagram en Snapchat) plaatst, heb jij (naast het eigendomsrecht) in principe het auteursrecht. Dat zou je denken; jij hebt de foto’s en video’s tenslotte gemaakt. Maar wat er met de foto’s gebeurt, is niet meer aan jou zodra ze op social media staan. Dat wordt dan bepaald door de dienst. Veel social media hebben in de voorwaarden staan dat jij bij het plaatsen van een foto of video de dienst of het medium gebruiksrecht geeft. Dat wil zeggen dat zij jouw foto’s en video’s zonder expliciete toestemming van of betaling aan jou mogen gebruiken voor elk doel. En ja; dat mag ook met die foto op Snapchat die maar 10 seconden zichtbaar is. Let daarom goed op wat je op social media deelt, privé maar ook zakelijk!